Bebek gelişimi, açısından hem zihinsel ve sosyal hem de fiziksel ve duygusal becerilerin kazanılması sürecinde ilk 24 ay oldukça önemlidir. Bebeğin 0-2 yaş döneminde edindiği beceriler ve bilgiler, gelişim sürecinin kalanını da doğrudan etkiler. Büyüme ve bebeklik dönemi bedensel, bilişsel, motor (hareket ile ilgili), dil, duygusal ve sosyal gelişim açısından incelenmektedir. Her gelişim alanı kendine has özellikler taşımaktadır.
0-2 yaş döneminde bedensel gelişime bakıldığında, doğum ve doğumdan sonraki büyüme hızı, bebeklerin genel gelişim özellikleri hakkında bize bilgi verebilmektedir. Doğumdan, 1 yaşına kadar olan evrede gövde bedende en hızlı büyüyen alanı oluştururken, bacaklardaki büyümenin 1 yaş sonrası hızlandığı gözlenmektedir. Bedensel büyümenin hızı sosyo-ekonomik koşullara ve beslenmeye büyük ölçüde bağlıdır. Çocuklar dünyaya gelirken doyum sağlaması beklenen bazı temel fizyolojik gereksinimleri de beraberinde getirmektedir. Bunlar; beslenme gereksinimi, uyku gereksinimi, ısı ve beden temizliği gereksinimleridir. İlk iki yılda bu gereksinimlerin karşılanması, çocuğun kendini güvende ve huzurlu hissetmesi açısından son derece önemlidir.
Bebeklerde Zihinsel Gelişim
Piaget, çocuğun dünya hakkında bilgisi şekillendikçe birbirine bağlı zihinsel gelişim evrelerinden geçtiğini savunur. Yaşamın ilk 18 ayında bebeğin öğrenmesi, algı ve hareketlerini, organize hareket şeması ya da duyu hareket şeması biçiminde düzenleme ve geliştirmekten ibarettir. 1 yaş çocuğu battaniye üzerindeki objeyi, oyuncağı almak üzere kendine çekebilir. Öncelikle duyusal motor öğrenmede düzenli bir gelişim sırası beklenir. Ardından 6. aydan itibaren motor yetenekler, daha sonra birincil yeteneklerin koordinasyonu başlar. Duyusal motor dönem iki ayrı evrede ele alınır: 1. refleks egzersizler dönemi, 2. döner tepkiler dönemi. Unutulmamalıdır ki her çocuğun gelişimi kendi içinde biricik bir yapıya sahiptir. Evreye geçiş hızı farklılıklar gösterebilir. Başka çocuklarla kıyaslamaktan kaçınarak, kendi gelişimini destekler nitelikte hareket edilmelidir.
Bebeklerde Motor Gelişim
Yeni doğan çocuklarda emme ya da yanağına dokunulduğunda yönünü değiştirme becerileri gözlenir. Çocukluktaki ilk 18-24 ay içinde görülen temel değişimleri açıklayabilmek için olgunluk kavramı da bilinmelidir. Olgunluk, tüm bebeklerde görülen biyolojik değişimler sonucu gerçekleşen bir olgudur. Bunlar belirli çevresel koşullar içinde,. birtakım fizyolojik fonksiyonların gerçekleşmesini sağlar. Çocuğun oturması, emeklemesi, ayakta durması gelişiminde olgunlaşmanın önemini ortaya koyar. Oturma, 3-4 aydan itibaren destekle; 7-8. aydan itibaren ise desteksiz olarak gerçekleşebilir. Emekleme, ortalama 34. haftada görülür. Ayakta durma ve yürüme, eşyaya tutunarak ya da çekerek ayakta durma 36.-40. haftalarda, tek başına 48. hafta dolaylarında gözlenir. Bir elinden tutarak yürüme 52. haftada olabilecekken, genellikle 13 aylıktan itibaren acemice de olsa yürüme başlar. 18 aylık olunca yardım olmaksızın merdiven inip çıkabilir, 2 yaşında kolaylıkla yürüyüp koşabilir.
